പ്രൊജക്റ്റ് നന്ദാദേവി..

1965 ഒക്ടോബറിൽ, സിഐഎയും ഇന്ത്യയുടെ ഇന്റലിജൻസ് ബ്യൂറോയും ഹിമാലയത്തിലെ നന്ദാദേവിയിൽ പ്ലൂട്ടോണിയം-238 അടങ്ങിയ 23 കിലോഗ്രാം (50 പൗണ്ട്) ആണവോർജ്ജ ജനറേറ്റർ ഉപേക്ഷിച്ചു.

 ചൈനീസ് മിസൈൽ പരീക്ഷണങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി ഒരു റിമോട്ട് ലിസണിംഗ് സ്റ്റേഷന് പവർ നൽകുന്നതിനായി ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്ന ഈ ഉപകരണം, ഒരു അക്രമാസക്തമായ ഹിമപാതത്തിനിടയിൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുകയും പിന്നീട് ഒരു ഹിമപാതത്തിലോ മണ്ണിടിച്ചിലിലോ നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 

1960കളിൽ നിരവധി വീണ്ടെടുക്കൽ ദൗത്യങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു, പക്ഷേ ഉപകരണവും അതിന്റെ റേഡിയോ ആക്ടീവ് ഇന്ധന കാപ്സ്യൂളുകളും ഒരിക്കലും കണ്ടെത്താനായില്ല. പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം, ഇത് ഒരു നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പാരിസ്ഥിതിക, രാഷ്ട്രീയ ആശങ്കയായി തുടരുന്നു. സംഭവത്തിന്റെ പ്രധാന വിശദാംശങ്ങൾ ഇവയാണ്: 

ഉപകരണം.. 

ജനറേറ്റർ ഒരു SNAP-19C റേഡിയോ ഐസോടോപ്പ് തെർമോഇലക്ട്രിക് ജനറേറ്റർ (RTG) ആയിരുന്നു. പ്ലൂട്ടോണിയം ക്ഷയം മൂലമുണ്ടാകുന്ന താപം വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത്. 

പരിസ്ഥിതി ഭയം

 പ്ലൂട്ടോണിയം ചൂട് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ, ചുറ്റുമുള്ള ഐസ് ഉരുകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്, ഇത് ഹിമാനിയിലേക്ക് കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ താഴുകയും ഗംഗാ നദിയുടെ ഉറവിടത്തിലേക്ക് നീങ്ങുകയും ചെയ്യും. 

മലിനീകരണ ആശങ്കകൾ.. 

ദീർഘകാല വികിരണ ചോർച്ചയ്ക്കുള്ള സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് ശാസ്ത്രജ്ഞരും പ്രാദേശിക ഇന്ത്യൻ സമൂഹങ്ങളും ആശങ്കാകുലരാണ്, എന്നിരുന്നാലും നദിയുടെ വൻതോതിലുള്ള ഒഴുക്ക് നിരക്ക് ഏതെങ്കിലും മലിനീകരണത്തെ വളരെയധികം നേർപ്പിക്കുമെന്ന് ചില വിദഗ്ധർ വാദിക്കുന്നു. 

നിലവിലെ സ്ഥിതി

 യുഎസ്, ഇന്ത്യൻ സർക്കാരുകൾ വിശദാംശങ്ങൾ വളരെ രഹസ്യമായി സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ ഹിമാലയൻ ഹിമത്തിന്റെയും പാറയുടെയും കിലോമീറ്ററുകൾക്കടിയിൽ പോലും ഉപകരണം കണ്ടെത്താനായിട്ടില്ല.. 

ഇപ്പോഴത്തെ ഇന്ത്യ ചൈന അതിർത്തിക്കടുത്ത് നോ മാൻസ് ലാൻഡിന്നു സമീപം ഇപ്പോൾ കാണപ്പെടുന്ന റേഡിയോ ആക്റ്റീവ് ഫീൽഡ് ഇതിൻറെ പിന്തുടർച്ചയാണോ എന്ന് അന്വേഷണങ്ങൾ നടക്കുന്നു..